Bestuurlijk sterk en intellectueel afgevlakt? Word wijs, ga voor wijsheid én impact.

Kenniswerkers die hun tijd moeten verantwoorden – waarom doen we dat zo?

Dit is een goede vraag omdat hij het denken opschudt. Natuurlijk zitten er ook andere vragen in verscholen, maar het is – in termen van de maieutiek (de kunst van het vragenstellen) een vertragende en verdiepende vraag. In onze Mastercourse Maieutiek II – Het Socratisch gesprek ontdek je verder dat de overgang van algemeen naar persoonlijk die verdiepende werking versterkt.

‘Kenniswerkers die hun tijd moeten verantwoorden’ is een algemeen en gangbaar verschijnsel. Maar dan wordt de vraag opeens aan ons allemaal gesteld waarom we dat zo doen. Huh? Moet ik daar een antwoord op hebben dan? En dan, op dat moment, ontstaat de verdieping. En daarom moet ie gesteld worden.

Als we de vragen naar het waarom achter gangbare zaken niet daadwerkelijk stellen, springt ons denken in de praktijk van organisaties er veel te gemakkelijk overheen. Het is nodig omdat soort vragen daadwerkelijk aan elkaar te stellen. Want alleen de ietwat ongemakkelijke confrontatie maakt dat we toch gaan nadenken.

Zien we alles in het juiste perspectief?

En mogelijk plaatst enige reflectie op deze verantwoordingsvorm van kenniswerkers andere dingen weer in het juiste perspectief. Ik bedoel: bij wijsheidsontwikkeling in de context van organisaties moeten we soms ook als het onduidelijk is waartoe het nuttig is, met een verwonderde blik na gangbare praktijken kijken. Het risico van pragmatisme is eenvoudigweg te groot. Voor je het weet ben je gewend aan dingen die ooit klopten, maar nu niet meer. En om te weten of dat aan de orde is, moeten we stilstaan, reflecteren.

Moeten we dan steeds overal vragen bij stellen? En kunnen we niet gewoon aan het werk? Terecht vraag je je dat af. Want de modder telt. Maar juist daarom is het de moeite waard om op deze vraag te reflecteren. Stukloon paste bij de lopende band. Uurloon past bij kantoorwerk. En het is in de geschiedenis simpelweg zo gelopen dat we werk tegenwoordig voornamelijk vergoeden per tijdseenheid. Maar ja, is dat nog wel passend? Zouden we daar niet heel anders over kunnen denken? Stel dat we een zinvol alternatief kunnen ontwikkelen. Zou het dan niet zomaar zo kunnen zijn dat iedereen daarvan profiteert? En als dat zo is, zou het dan niet heel nuttig zijn stil te staan bij een vraag als deze? Maar er is nog een belang bij de deze vraag.

Vanuit het perspectief dat de geest van een leider, het denken van de leider geschoold moet worden, doet deze vraag iets waardevols. Zij moeten namelijk het ‘innerlijke knopje’ van openheid en verwondering kunnen blijven vinden. Het is een groot probleem als je niet meer op het moment dat jij dat wilt, je kunt verwonderen. En vragen als deze helpen om dat te blijven oefenen.

Dus Katherina Schwarz (Solair Cool Pty Ltd) hartelijk dank voor deze mooie originele vraag. En, gefeliciteerd! Het kunstwerk van Anouk Cléonne komt jouw kant op.